Дилноза ҳар йили Рамазонни севинч ва ташвиш билан кутади. Ой охирига бориб музлатгич одатдагидан тезроқ бўшаб қолади, Ҳайитдан олдин эса болаларга янги кийим, қариндошларга совға олиш ва фитр учун пул ажратиш керак бўлади. Одатда пул етишмайди ва у иш ҳақигача микроқарз олади. Бу ҳолат кетма-кет учинчи йил такрорланмоқда.
Рамазон ва Ҳайитга қанча пул керак ва байрам олдидан қарз олмаслик учун уни қандай олдиндан жамғариш мумкин? Жавоб оддий: рўза ойи бошланишидан 4-6 ой олдин харажатларни ҳисоблаб, ҳар ой бўлиб-бўлиб жамғариш керак.
Рамазон ва Ҳайитга одатда қанча пул кетади
Асосий харажатлар икки қисмга бўлинади. Рамазон давомида овқатга кетадиган пул кўпаяди: ифторлик кўпинча одатдаги кечки овқатдан тўйимлироқ тайёрланади, хурмо, шарбат, ширинликлар сотиб олинади, баъзан меҳмон чақирилади ёки ўзлари меҳмонга боради. Ҳайит олдидан болаларга янги кийим, қариндошларга совға, меҳмонларга ширинлик ва кўпчиликда — фитр (оила аъзолари сонига қараб бериладиган садақа) қўшилади, унинг миқдорини ҳар ким ўзи белгилайди ёки масжидда сўрайди.
Рамазон ва Ҳайит бюджетини қандай ҳисоблаш
Формула шундай: байрамларга керакли сумма = (рўза ойидаги қўшимча овқат харажати) + (Ҳайитга кийим ва совға) + (фитр ва садақа, агар тўласангиз). Кейин натижани Рамазон бошланишигача қолган ойлар сонига бўлинг — шунда ҳар ой қанча жамғариш кераклиги чиқади. Ўз ҳисоб-китобингизда хато қилмаётганингизни текшириш учун ҳисоб-китобингизни қандай текшириш мумкинлигини ҳам ўқиб чиқинг.
Мисол (рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг). Беш кишилик оила одатдаги ойда овқатга 4 000 000 сўм сарфлайди, Рамазонда эса тўйимлироқ ифторлик ва меҳмонлар туфайли тахминан 800 000 сўм кўпроқ кетади. Ҳайитга кийим ва совғага 2 500 000 сўм, бутун оила учун фитрга 500 000 сўм режалаштирилган. Жами: 800 000 + 2 500 000 + 500 000 = 3 800 000 сўм. Рўзагача беш ой қолган бўлса, ҳар ойга 760 000 сўмдан жамғариш керак.
| Нима ҳисобланади | Қандай ҳисобланади | Мисол |
|---|---|---|
| Рамазондаги қўшимча овқат харажати | Одатдаги овқат бюджетидан рўзадаги фарқ | 800 000 сўм |
| Ҳайитга кийим ва совға | Оила рўйхати, кимда нима борлигига қараб | 2 500 000 сўм |
| Фитр ва садақа | Оила аъзолари сонига қараб, сумма ўзингизники | 500 000 сўм |
| Жами / ойига | Сумма рўзагача қолган ойлар сонига бўлинади | 3 800 000 ÷ 5 = 760 000 сўм |
Қайси ойдан бошлаб жамғариш керак
Қанча эрта бошласангиз, шунча енгил бўлади. Рамазон ҳар йили одатдаги тақвимда тахминан 10-11 кун эрта бошланади, шунинг учун санани ўтган йилдагидек эслаб қолмасдан, олдиндан текшириб қўйинг. Рўза бошланадиган ойни билгач, ундан 4-6 ой орқага сананг ва шу мақсад учун алоҳида депозит очинг — шунда пул кундалик бюджетга аралашиб кетмайди.
Ҳайит харажатларига яна нима киради
Одатда бир неча банд эсдан чиқади: қўшни ва қариндош болаларига бериладиган совғалар, агар оила бошқа шаҳар ёки туманга тарқалган бўлса — ота-онага бориш йўл харажати, байрамнинг иккинчи-учинчи кунида меҳмон кутиш учун дастурхон. Таниш ҳолат: фақат кийимга жамғаришади, Ҳайитдан бир ҳафта олдин дастурхонга ҳам етмаслигини тушуниб, яна қарз излайди.
Байрам олдидан қарзга ботмаслик учун нима қилиш керак
Агар сумма аллақачон керак бўлиб қолган, жамғаришга улгурмаган бўлсангиз, аввал нима арзонроқ эканини солиштиринг — депозитни муддатидан олдин ечишми ёки қарз олишми. Баъзида депозит фоизидан ютқазиш истеъмол кредити бўйича ортиқча тўловдан арзонроқ чиқади. Ортиқча тўловни олдиндан кредит калкуляторида ҳисоблаб кўриш мумкин — у ерда қисқа муддатга қанча қўшилиши аниқ кўринади. Тезроқ жамғариш учун бир неча даромад манбасини қандай йиғиш мумкинлигини ҳам ўқиб чиқинг — бу байрам бюджетини қарзсиз йиғишга ёрдам беради.
Кўп учрайдиган хатолар
- Фақат кийимни ҳисоблаб, овқат ва фитрни унутишади.
- Байрамдан 2-3 ҳафта олдин жамғаришни бошлайди, шунда ойлик сумма кўтариб бўлмас даражага етади.
- Байрам пули умумий харажатлар картасида сақланади ва муддатидан олдин сарфланиб кетади.
- Рамазон бошланиш санасини олдиндан текширмай, ўтган йилга қараб мўлжал олишади.
Қисқа жавоблар
Рамазон ва Ҳайитга қанча пул керак?
Сумма ҳар оилада ҳар хил ва уч қисмдан йиғилади: рўзадаги қўшимча овқат харажати, Ҳайитга кийим-совға, фитр ва садақа. Мўлжал — овқатга ажратиладиган 2-5 ойлик бюджет, аниқ рақамни эса ўз оилангиз бўйича ҳисоблаган маъқул.
Ҳайитга қайси ойдан жамғаришни бошлаш керак?
Энг яхшиси — Рамазон бошланишидан 4-6 ой олдин, шунда ойлик сумма кичик чиқади ва жорий бюджетга зарба бермайди.
Байрам олдидан қарзсиз туриш мумкинми?
Ҳа, агар олдиндан, кичик суммалардан бошлаб жамғаришни бошласангиз ва бу пулни кундалик харажатлардан алоҳида сақласангиз.
Фитрга қанча бериш керак?
Суммани оила ўзи белгилайди ёки яшаш жойидаги масжидда сўрайди — ҳамма учун битта қатъий рақам йўқ, шарт ва миқдор вилоят ва йилга қараб фарқ қилиши мумкин.
Ҳайит олдидан пул етмай қолса нима қилиш керак?
Аввал депозитни муддатидан олдин ечиш ва қисқа муддатли қарз олиш қайси бири арзонроқ эканини солиштиринг — кўпинча биринчиси арзонроқ чиқади, буни олдиндан ҳисоблаб кўриш мумкин.
Қисқача
- Рамазон ва Ҳайит бюджети овқат, кийим-совға ва фитрдан йиғилади.
- Формула бўйича ҳисобланг ва рўзагача қолган ойлар сонига бўлинг.
- Пулни кундалик харажатлардан алоҳида, махсус ҳисобда сақланг.
- Дастурхон ва қариндошларга йўл харажатини ҳам унутманг — бу ҳам бюджет қисми.
- Рамазон санаси ҳар йили силжийди — уни олдиндан текширинг.
- Жамғаришга улгурмасангиз, аввал депозит ва қарзни солиштиринг, дарҳол қарз олманг.
