Сиз йўқ пайтингизда уйни қандай ҳимоя қилиш керак — тоғда дачаси, вилоятда участкаси ёки қишлоқда ота-она уйи бор ҳар бир одам шу ҳақда ўйлайди. Эгалари дам олиш кунлари ёки ойига бир марта келади, қолган вақт уй бўш туради ва буни узоқдан ҳам билса бўлади.
Очиғини айтамиз: юз фоизли ҳимоя бўлмайди. Аммо бўш уйга киришларнинг аксарияти профессионалларнинг иши эмас. Бу ёнидан ўтаётган одам: қийшайган калиткани, учинчи ҳафта қоронғи деразани кўради ва хавф кичик деб ҳисоблайди. Демак, вазифа оддий: уйни ноқулай қилиш ва ташландиқ кўринишдан чиқариш.
Девор ва дарвоза: ҳаммадан олдин ишлайдиган қатлам
Девор жисмонан кам одамни тўхтатади. У бошқа нарсани қилади: уйни кўриш майдонидан олиб чиқади ва сезиларли ҳаракат қилишга мажбур этади. Йўл-йўлакай қараб турган киши девордан ошмайди.
Амалда нима натижа беради: яхши қулфли берк калитка, ичкаридаги тамба эмас; девор ёнидан олиб ташланган паллет, бочка, ғишт уюми; дарвоза олдида ва орқада ёруғлик. Дарвозанинг ўзини ҳам текширинг: кўпинча уйга жиддий қулф қўйилади, тавақа эса сим билан боғланган бўлади. Қурилиш кетаётган бўлса, бу айниқса муҳим — ҳовлидаги материални уйдаги нарсадан тез-тез олиб кетишади, бу ҳақда уй қурилиши босқичлари мақоласида ёзилган.
Эшик ва қулф: уй кўпинча шу ердан бузилади
Заиф жой деярли ҳар доим қулф эмас, балки қути ва эшик полотноси. Яхши личинкани шундай эшикка қўйишадики, уни ярим дақиқада лом билан очиб юборишади. Бошлаш керак бўлган жой — эшикнинг ўзи: металл, деворга анкерлар билан, кўчиришга қарши штифлар билан. Икки хил қулф битта қимматидан яхшироқ, силиндр эса зирҳ қопламадан чиқиб турмасин — чиқиб турганини газ калити билан ушлаб олишади.
Ва энг кўп учрайдигани: орқа эшик билан пастки қават деразаси эсдан чиқади. Олд эшик мустаҳкам, айвонда эса битта шпингалетли ёғоч эшик туради.
Камера ва датчиклар: нимаси ишлайди
Камера киришга халақит бермайди. У бошқа нарса беради: воқеа пайтида нима бўлаётгани кўринади ва ёзув қолади. Маъно фақат тасвир ташқарига чиққандагина пайдо бўлади: даҳлиздаги регистраторни телевизор билан бирга олиб кетишади.
Шундан шарт келиб чиқади: интернет. Вилоятда у беқарор, ҳар узилишда камералар тушиб қолади. Шаҳар ташқарисида алоқани танлаш вилоятга ва ҳовли уйига интернет мақоласида ёзилган, тарифларни эса Ўзбекистон интернет-провайдерлари бўлимида солиштирса бўлади. Захира вариант — роутердаги сим-карта.
Датчиклар кўринганидан фойдалироқ: эшик очилиши, ҳаракат, suv оқиши, тутун. Бўш уйда қишда ёрилган қувур ҳар қандай ўғирликдан кўпроқ зарар келтиради. Буни арзон қисмлардан қандай йиғиш ақлли уйнинг биринчи қадамлари мақоласида кўрсатилган.
Таймерли чироқ ва ҳаёт белгилари
Энг арзон усул — уй яшаб тургандай кўриниши. Таймерли розетка кечқурун чироқни ёқади, тунда ўчиради; турли хонадаги иккитаси аллақачон манзара яратади. Кечаю кундуз ёниб турган чироқ эса тескарисини айтади.
Айни пайтда ортиқчасини токдан узинг: бойлер, иситгич, узайтиргич. Бир ой юк остида турган уй — ҳам ҳисоб, ҳам хавф; суммалар қаердан чиқиши электр ҳисоби ҳақидаги таҳлилда бор.
Ит, қўшнилар ва маҳалла
Ҳовлидаги ит ҳозиргача энг таъсирчан чоралардан бири, лекин фақат доимий шу ерда яшаса ва кимдир уни боқса. Шанбада олиб келинадиган ит ҳеч нарсани ҳимоя қилмайди.
Одамлар эса доим ишлайди. Рақамингиз бор қўшни, массив қоровули, маҳалла қўмитаси дарвоза олдидаги бегона машинани сезади. Олдиндан келишинг: почтани олиб қўйиш, баъзан пардани очиш, нотўғри нарса бўлса қўнғироқ қилиш. Эвазига ўзингиз ҳам фойдали бўлинг.
Бўш уйда нимани қолдирмаслик керак
- нақд пул, тилла, уй ва машина ҳужжатлари — ҳаммаси сиз билан кетади;
- осон олиб кетиладиган техника: ноутбук, дрел, генератор, ўтрўйгич;
- гиламча тагида, ҳисоблагичда ёки тош остидаги захира калит — бу жойлар биринчи текширилади;
- ҳовлидаги асбоб ва нарвон: уйни ўшалар билан очишади.
Ижтимоий тармоқ ҳам шундай: таътилдан реал вақтда қўйилган сурат — уй бўшлиги ҳақидаги эълон. Уларни қайтгандан кейин жойланг; бу одат ва бошқалари молиявий хавфсизлик қоидалари мақоласида ёзилган.
Суғурта — охирги чора, биринчи эмас
Полис ҳеч нарсанинг олдини олмайди, у фақат пулнинг бир қисмини қайтаради. Шунинг учун у қулф ва датчиклардан кейинги охирги қатлам, уларнинг ўрнига эмас.
Имзолашдан олдин суғуртачидан сўранг: маълум муддатдан ортиқ бўш турган уй қопланадими; панжара ёки сигнализация тўлов шарти сифатида талаб қилинадими; пардоз ва техника кирадими ёки фақат деворларми. Шартлар ҳар хил — бу қандай тузилиши уй-жой ва мол-мулк суғуртаси мақоласида бор.
Агар уйга барибир киришган бўлса
Ичкарига кирманг ва ҳеч нарсага тегманг. Ичкарида одам бўлиши мумкин, тутқич ва деразатокчада эса сиз ўчириб юборадиган излар қолади. Милицияни чақиринг, ташқарида кутинг, қўшнига қўнғироқ қилинг.
Кейин ҳеч ким юрмасидан умумий кўринишни телефонга олинг ва йўқолган нарсалар рўйхатини ёзинг. Полис бўлса, шартномадаги муддатда суғуртачига хабар беринг. Камера ёзувларини алоҳида сақланг: улар бир неча кунда қайта ёзилади.
| Ҳимоя қатлами | Нима беради | Нима бермайди | Қанча овора |
|---|---|---|---|
| Девор, калитка, ёруғлик | Тасодифийларни кесади | Қатъий қарор қилганни тўхтатмайди | Бир марта, арзон |
| Эшик ва икки қулф | Бузишга вақт ва шовқин | Дераза ва айвонни сақламайди | Бир кунлик иш |
| Ташқарига ёзадиган камера | Ёзув ва хабарнома | Киришга халақит бермайди | Барқарор интернет керак |
| Эшик, suv, тутун датчиклари | Эрта сигнал | Келадиган одам керак | Созлаш ва батарейка |
| Қўшнилар ва маҳалла | Ҳар куни тирик кўз | Муносабатга боғлиқ | Олдиндан келишиш |
Тез-тез учрайдиган хатолар
- кириш эшигини мустаҳкамлаб, айвонни шпингалетда қолдириш;
- интернециз ва булуциз камера қўйиш — ёзув қути билан кетади;
- нарвон ва асбобни ҳовлида қолдириш;
- қишга сувни ёпмаслик: музлаган қувур уйни ҳар қандай ўғридан ишончлироқ бузади.
Қисқа жавоблар
Пул кам бўлса, сиз йўқ пайтингизда уйни қандай ҳимоя қилиш мумкин?
Арзонидан бошланг: қўшни билан келишинг, девор ёнидаги нарсаларни олиб ташланг, калиткага нормал қулф ва таймерли розетка қўйинг. Бу тасодифий ҳолатларнинг катта қисмини ёпади. Камерани кейин қўшасиз.
Аввал камерами ёки сигнализациями?
Аввал сизга ёки яқин турган одамга сигнал берадигани. Хабарномасиз камера — шунчаки архив, уни бир ҳафтадан кейин кўрасиз. Яхши жуфтлик: эшик датчиги хабар юборади, камера нима бўлаётганини кўрсатади.
Ярим йил бўш турадиган дачага суғурта керакми?
Айнан шу ҳолатда сўраш керак. Кўп шартномалар уй қаровсиз туриши мумкин бўлган муддатни чеклайди. Буни тўловдан олдин аниқланг ва матндаги бандни кўрсатишни сўранг.
Қаерда хавф юқори — вилоятдами ёки шаҳардами?
Уй узоқроқ бўш турадиган ва атрофда одам кам жойда. Қишда уч оила яшайдиган массив, ҳовлиларда доим кимдир бўладиган кўчадан заифроқ. Участка танлаётган бўлсангиз, кўчмас мулк эълонлари бўлимига қаранг ва қўшниларга эътибор беринг.
Қисқача
- Уй қатламлар билан ҳимояланади: девор ва ёруғлик, эшик ва қулф, датчик, камера, ёндаги одамлар.
- Асосийси — ташландиқ кўринмаслик: чироққа таймер, олиб қўйилган почта, тартибли ҳовли.
- Камера фақат интернет ва ташқарига ёзув билан маънога эга.
- Қўшнилар ва маҳалла техникадан яхшироқ ишлайди ва арзонроқ туради.
- Суғурта — охирги қатлам; бўш уй бўйича шартларни олдиндан аниқланг.
Суммалар ва тўловларни NARXTOP калкуляторида ҳисоблаб кўриш қулай.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
