Талаба арзон уйни қандай ижарага олади — бу савол августда пайдо бўлади: қабул рўйхатлари осилган, биринчи дарсгача бир неча ҳафта қолган. Пул кам, шаҳар нотаниш, баъзи уй эгалари эса «талаба» сўзига эҳтиёткорлик билан қарайди.
Арзон вариантлар деярли доим бор, лекин улар биринчи бўлиб олиб кетилади, орасида эса тузоқлар учрайди: катта ёшли ижарачи илинмайди, кечаги мактаб битирувчиси эса осонгина илинади.
Қуйида: ётоқхонами ёки ижара, хона ва қўшни билан яшаш, туманлар, тўловни бўлиш, ота-она тўласа шартнома ва алдовлар. Суммаларни ёзмаймиз — янги уй ижараси эълонларига қаранг.
Ётоқхона ёки ижара: аслида қайси бири арзон
Олийгоҳда ётоқхона бўлса — ҳужжат топширинг, у ерда яшашни хоҳлашингизга ишончингиз бўлмаса ҳам. Воз кечишга улгурасиз, рўйхатга кейин қўшилиш эса имконсиз.
Ётоқхона деярли ҳар доим арзон: иситиш, suv, свет ва интернет бор, депозит ҳам, биринчи харид ҳам керак эмас. Камчиликлари аён: ўзингиз танламаган хонадошлар, қайтиш вақти, умумий ошхона.
Ижара эркинлик беради, лекин эълондаги нархга доим дум қўшилади:
- коммунал тўловлар — қишда иситиш билан кузгидан сезиларли кўп бўлади;
- интернет, агар тортилмаган бўлса; тарифларни уй интернети провайдерлари рўйхатида солиштириш қулай;
- йўлкира: кунига икки марта, бир ойга кўпайтиринг;
- депозит — одатда бир ойлик тўлов, қайтарилиши дарров бўлмайди;
Хона, қўшни билан яшаш ёки биргаликда квартира
Кроват жойи — бир неча кишилик хона, сизники кроват ва жавон. Энг арзони ва ўқиш учун энг оғири: кимдир ухлайди, кимдир видео кўради, кимдир тунда иккида келади.
Уй эгаси билан хона квартирадан арзон, кроват жойидан тинч, аммо айтилмаган қоидалар бор: қачон келиш, меҳмон мумкинми, плитани ким ювади — буни кўришга борганда сўранг. Қўшилиб яшаш — тайёр турмуш ва бировнинг одатлари бирга. Икки-уч кишига квартира эса умумий сумма бўйича энг қиммати, бир кишига ҳисоблаганда кўпинча хонадан арзон, ва бунда қандай яшашни ўзингиз ҳал қиласиз.
Қайси туманни танлаш: олийгоҳ ёнидами ёки метро ёнида
Бино ёнига ёпишиб уй қидирманг: олийгоҳлар атрофида ижара деярли доим қиммат. Масофани эмас, вақтни ҳисобланг. Чилонзорда ёки Сергелида метродан икки бекат наридаги квартира бино ёнидагисидан анча арзон, йўл эса қирқ дақиқа — конспект ўқишга етадиган вақт.
Яна: яқинда бозор борми, кечқурун транспорт юрадими, бекатдан уйгача йўл ёритилганми. Имзолашдан олдин шу йўлдан кечқурун пиёда ўтинг. Туманларнинг феълини Тошкентнинг қайси туманида яшаш қулайлиги ҳақидаги мақола очиб беради.
Тўловни қўшнилар билан қандай бўлиш ва жанжаллашмаслик
Пул қўшниларни ювилмаган идишдан ҳам тез жанжаллаштиради, шунинг учун биринчи тўловгача келишиб олинг.
- Яшайдиганларнинг ҳаммасини шартномага ёзинг: ижарачи битта бўлса, бировнинг синган раковинаси учун ҳам ундан сўралади.
- Умумий касса ва чат очинг. Ким тўласа, чекни чатга ташлайди ва «сен ўтказдингми?» деган савол йўқолади.
- Коммунални қандай бўлишни ҳал қилинг. Тенг бўлиш осон, лекин кимдир алоҳида хонада, икки киши залда яшаса, хоналар бўйича ҳисобланади.
- Чиқиб кетиш қоидасини ёзиб қўйинг: муддатдан олдин кетган одам ўрнига одам топади ёки депозитдаги улушини йўқотади.
Шартнома: пулни ота-она тўласа
Тез-тез учрайдиган ҳолат: талаба Тошкентда, ота-она вилоят марказида, пул ўтказма билан келади. Унда ижарачи ким?
Ўн саккизга тўлган бўлсангиз, ўзингиз имзоланг: яшайдиган ҳам сизсиз. Ота-она тўловчи бўлиб қолаверади — картангизга ўтказади, сиз уй эгасига тўлайсиз ва тасдиқни сақлайсиз. Тўлмаган бўлсангиз, ота ёки она имзолайди, бир марта келгани етарли.
Шартномага ҳақиқатан ёзишга арзигулик нарсалар:
- муддат — ўқув йилига, «яшаб тураверасиз» эмас;
- нарх ва уни муддат ичида кўтармаслик ваъдаси;
- неча киши яшайди ва меҳмон қўнса бўладими;
- ойнинг қайси санаси ва қандай тўланади: нақд тилхат билан ёки ўтказма;
- тўхтатмоқчи бўлса, неча кун олдин огоҳлантиради.
Индамай «танишнинг картасига» тўламанг. «Октабр учун ижара» изоҳи билан қилинган ўтказма — аллақачон далил. Битим иккинчи томондан қандай кўринишини квартирани хавфсиз ижарага бериш ҳақидаги мақола кўрсатади.
Қарор қилишдан олдин нимани солиштириш керак
| Вариант | Шахсий макон | Асосий хавф | Кимга тўғри келади |
|---|---|---|---|
| Ётоқхона | Кроват ва стол | Жой етмаслиги мумкин | Биринчи курс, бюджет тор |
| Кроват жойи | Кроват | Кўпинча шартномасиз, шовқин | Қисқа муддат, бошқа вариант йўқ |
| Уй эгаси билан хона | Алоҳида хона | Уйдаги бегона қоидалар | Тинчликни қадрлайдиганга |
| Қўшилиб яшаш | Хона ёки ярми | Қўшнини сиз танламагансиз | Одам таниш бўлса |
| Биргаликда квартира | Бутун квартира | Бири чиқиб кеца, қолганлар тўлайди | Шаклланган даврага |
Бюджетни ойга эмас, йилга чамаланг: бунинг учун уй-жой харажатлари калкулятори бор.
Талабаларни нимада алдашади
Манзиллар рўйхати учун пул. Одам ўзини риелтор деб атайди ва телефонлар «базасини» сотади. Рақамларнинг ярмида уй аллақачон бериб бўлинган. Нормал воситачи амалга ошган битим учун пул олади, қоғоз учун эмас.
Кўрмасдан олдиндан тўлов. «Квартирани олиб кетишяпти, банд қил». Нотаниш одамга ўтказма — шунчаки совға. Аввал кўринг, кейин тўланг.
Уй эгаси эмас, бошқа одам беради. Квартирани ўзи ижарада турган одам кўрсатади, бир неча ойлик пулни олади ва йўқолади. Ҳужжат ва паспортни сўранг, фамилияни солиштиринг — худди квартирани юридик тозаликка текширишдаги каби.
Сессия олдидан чиқариб юбориш. Оғзаки «яшайверинглар» декабрда тугайди: қимматроқ тўлайдиган ижарачи топилган. Фақат шартномадаги муддат қутқаради.
«Эскиргани учун» депозит. Чиқаётганда бирдан столда чизилган жой топилади. Давоси — кўчиб кирган куни тузилган рўйхат ва суратлар.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Эълондаги нархга қараб, коммунал ва йўлкирани қўшмаслик.
- «Уй эгаси яхши одам» деб шартномасиз кўчиб кириш.
- Икки кишига берилган квартирада тўрт киши яшаб, бир ойдан кейин жанжал олиш.
Қисқа жавоблар
Бюджет жуда кичик бўлса, талаба арзон уйни қандай топади
Аввал ётоқхонага ҳужжат топширинг: тўловга коммунал ҳам киради. Жой бўлмаса — алоҳида квартира эмас, хона ёки қўшилиб яшашни қидиринг. Кейин олийгоҳдан икки-уч бекат наридага сурилинг: нарх йўл вақтидан тезроқ тушади.
Ўн саккиз ёшда квартира ижарага олса бўладими
Ҳа, вояга етган одам шартномани ўзи имзолайди, ота-она розилиги талаб қилинмайди. Уй эгаси паспорт сўраши ва ким тўлашини билишни хоҳлаши мумкин.
Уй эгаси ярим йиллик пулни олдиндан сўраса нима қилиш керак
Бу тақиқланмаган, лекин хавфли: жанжал чиқса, бундай пулни қайтариб олиш деярли имконсиз. Бир ой олдиндан ва депозит бўйича келишиб, шартномага ёзган маъқул. Катта сумма дарров талаб қилинса, бошқа вариантларни кўринг.
Хоналар ҳар хил бўлса, тўловни қандай бўламиз
Одатда ижара хоналар бўйича, коммунал ва интернет эса тенг бўлинади: свет ва сувдан ҳамма фойдаланади. Ўтиш хонасида ёки залда яшайдиган камроқ тўлайди. Энг муҳими — келишувни кўчиб киришдан олдин умумий чатга ёзиб қўйиш.
Қисқача
- Ётоқхона деярли доим ижарадан арзон: иккилансангиз ҳам ҳужжат топширинг.
- Тўлиқ тўловни сананг: ижара устига коммунал, интернет ва йўлкира.
- Олийгоҳдан икки-уч бекат нарида яшаш кўринганидан кўпроқ тежайди.
- Яшовчиларнинг ҳаммаси шартномада, муддат — ўқув йилига, нарх — қатъий.
- Кўчиб кирган кундаги суратлар ва рўйхат депозитни қайтаради; депозитдаги улушларни ҳам дарров ёзинг.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
