Азиз ва Нодира тинч ажрашишди: болаларни дам олиш кунлари тенг бўлишди, пул ҳақида эса оғзаки келишишди — «ойига бир марта, қанча бўлса, шунча юбораман». Бир йил ҳаммаси силлиқ кетди, кейин Азиз ишдан кетди, ўтказмалар тўхтади, ва келишувнинг ўзини исботлашнинг иложи йўқлиги маълум бўлди. Алиментлар бўйича судсиз келишиш мумкинми? Мумкин — лекин «оғзаки» билан «қоғозда» ўртасидаги фарқ айнан режа бўйича кетмаган пайтда ҳал қилувчи бўлиб қолади.
— Тилхат ёки келишув расмийлаштирдингларми? — Йўқ, биз яхши ажрашдик-ку, қоғоз нимага керак. Кўп одамлар муносабат тенг бўлганда шундай ўйлайди. Ота-оналардан бири даромадини йўқотганда, кетиб қолганда, янги оила қурганда ёки оддийгина «етарлича бердим» деб қарор қилганда, оғзаки келишув иккинчи томонга кўрсатадиган ҳеч нарса бермайди.
Оғзаки келишув нотариал келишувдан нимаси билан фарқ қилади
Оғзаки келишув фақат одамлар ўртасидаги ишончга таянади — бири фикридан қайца, уни мажбуран бажартириб бўлмайди. Нотариал алиментлар келишуви эса суд қарори билан бир хил кучга эга ҳужжат: тўлов тўхтаса, иш билан қайтадан бошламасдан, у билан мажбурий ундириш учун мурожаат қилиш мумкин. Яқин одамлар орасида ҳам нега тилхат кераклиги ҳақида ўхшаш мантиқ қоғозсиз ва далилсиз юборилган пул ҳақидаги мақолада бор.
Судсиз қачон бўлаверади
Иккала ота-она ҳам сумма ва тўлов тартибига рози бўлса, судсиз бўлаверади — у ҳолда нотариал алиментлар келишуви расмийлаштирилади, ва бу масалани суд жараёнисиз ҳал қилишнинг қонуний йўли. Суд керак бўлади, агар томонлар суммага рози бўлмаса, бири умуман тўлашдан бош торца ёки музокара столига ўтиришга тайёр бўлмаса.
Нима арзон — келишишми ёки судлашишми
Рақамлар шартли, ўз шаҳрингиз ва ишингизга қараб қўйинг.
| Нима ҳисобланади | Қандай | Мисол |
|---|---|---|
| Нотариал келишув | нотариус расмийлаштириш тарифи | нотариусдан аниқланг |
| Судда давлат божи ва адвокат хизмати | суд ва юрист тарифлари бўйича | судда аниқланг |
| Натижагача вақт: келишув | одатда нотариусга битта ташриф | бир неча кун |
| Натижагача вақт: суд | тайёргарлик, мажлислар, қарор | келишувдан узоқроқ |
Агар томонлар умуман келишишга тайёр бўлса, келишув деярли ҳар доим судга қараганда тезроқ ва арзонроқ — ва энг муҳими, умумий болани тарбиялашда ҳали керак бўладиган муносабатларни бузмайди; бошланғич ҳисобни NARXTOP калкуляторида текшириш мумкин. Ўтиш давридаги оилавий бюджетни пул бўлимида режа қилиш қулай.
Ким ҳақ: низо таҳлили
Одатий ҳолат: она нотариал келишувни талаб қилади, ота хафа бўлади — «менга ишонмаяпсанми, мен-ку ваъда бердим». Аслида гап ишончда эмас: келишув иккала томонни ҳам бир хилда ҳимоя қилади, суммани белгилайди, кейин ким нима ваъда берганини баҳслашмаслик учун. Келишиб олиш чиқадими, ҳақиқатда нимага боғлиқ: иккаласи ҳам даромад ҳақида ҳужжат кўрсатишга тайёрми, ҳозир аниқ суммага розилиги борми, «қандай бўлса шундай» эмас, ва ота-оналардан бирида ҳар қандай расмий қайд этишдан қочиш сабаби борми.
Келишувда албатта нима бўлиши керак
Келишувда сумма, тўлов даврийлиги, ўтказиш усули — бу ерга жамғарма қисми учун бола номига алоҳида омонат ҳам қўшиш қулай — ва шароит ўзгарса суммани қайта кўриш тартиби қайд этилади. Оғзаки келишув ҳам худди шу бандларни сўз билан ўз ичига олиши мумкин, лекин айнан нотариусдаги ёзма шакл тўловлар тўхтаса кўрсатиш мумкин бўлган кучни беради.
Кўп учрайдиган хатолар
- «Ҳозирча бир-биримизга ишонамиз» деб оғзаки рози бўлиш, кейин исботлашнинг иложи йўқлигини билиб қолиш.
- Аниқ рақам ва тўлов санасисиз «қанча бўлса, шунча» деб сумма ҳақида келишиш.
- Келишувни расмийлаштиришни кейинга қолдириш — одатда «кейин» яна бир марта кечиктирилади.
- Томонлар умуман келишишга тайёр бўлган ва буни нотариусда арзонроқ расмийлаштириш мумкин бўлган ҳолатда дарҳол судга мурожаат қилиш.
Қисқа жавоблар
Судга мурожаат қилмасдан алиментларни олиш мумкинми?
Ҳа, ота-оналар рози бўлса — у ҳолда суд қарори билан бир хил кучга эга нотариал алиментлар келишуви расмийлаштирилади.
Оғзаки алиментлар келишуви нимаси билан хавфли?
Уни мажбуран бажартириб бўлмайди: тўловлар тўхтаса, сумма ва келишув фактини исботлашнинг деярли иложи йўқ.
Қачон судсиз асло бўлмайди?
Ота-оналардан бири тўлашдан бош торца, суммага рози бўлмаса ёки музокара столига ўтиришга умуман тайёр бўлмаса.
Алиментлар келишувида нима кўрсатилиши керак?
Сумма, тўлов даврийлиги, ўтказиш усули ва даромад ёки харажат ўзгарса қайта кўриш тартиби.
Келишувни кейин суд қарорига алмаштириш мумкинми?
Ҳа, келишув ишламай қолса, фуқаролик ишлари судига исталган пайтда мурожаат қилиш мумкин.
Қисқача
- Иккала ота-она рози бўлса, алиментлар бўйича судсиз ҳам келишиш мумкин.
- Нотариал келишув суд қарори кучига эга, оғзаки келишув эса йўқ.
- Келишув одатда судга қараганда тезроқ, арзонроқ ва муносабатларни бузмайди.
- Ҳужжатда сумма, муддат, ўтказиш усули ва қайта кўриш тартиби қайд этилади.
- Ота-оналардан бири қарши бўлса, фуқаролик ишлари судига мурожаат қилиш қолади.
Мақола умумий тартибни тушунтиради. Сизнинг ҳолатингизда қарор ҳужжатларга боғлиқ — ҳаракат қилишдан олдин уларни нотариус ёки юристга кўрсатинг.
