Oddiy lampalarni LED bilan almashtirishda qancha tejaladi — bu savol odatda texnologiyaga muhabbatdan emas, do‘konda bir lampa bilan ikkinchisining narxidagi farqni ko‘rib, bu farq o‘zini qoplaydimi-yo‘qmi tushunmay qolganda tug‘iladi.
Qisqa halol javob: sezilarli tejaydi, lekin darhol emas, farq esa lampa kuniga qancha yonishiga bog‘liq. Koridordagi, bir daqiqaga yoqiladigan lampa yillab o‘zini qoplaydi. Ish stoli ustidagi yoki oshxonadagi, besh-olti soat yonadigan lampa — bir necha oyda.
Formulani ko‘rib chiqamiz, misollarda hisoblaymiz va qaysi xonalardan boshlash foydaliroq ekanini ko‘rsatamiz.
Bitta LED lampa oyiga qancha tejaydi
60 Vt li oddiy cho‘g‘ lampa taxminan 7–9 Vt li svetodiod lampa bilan bir xil yorug‘lik beradi. Sarflanadigan quvvatdagi farq — bu yonish soatiga ko‘paytirilgan sof tejashning o‘zi.
Formula: kilovatt-soatdagi tejash = (eski lampa quvvati − yangi lampa quvvati) × kunlik yonish soati × 30 kun, so‘ng kVt-soat tarifiga ko‘paytiramiz (raqamlar shartli — o‘zingiznikini qo‘ying).
Qanday hisoblash: misolda tahlil
1-misol: oshxonadagi lampa kuniga 5 soat yonadi. 60 Vt va 8 Vt orasidagi farq — 52 Vt, ya’ni 0,052 kVt. 0,052 × 5 × 30 = bitta lampadan oyiga taxminan 7,8 kVt-soat tejash. Shartli tarif 450 so‘m/kVt-soat bo‘lsa, bu oyiga 3 510 so‘m, yiliga esa bitta lampadan 42 000 so‘mdan ortiq.
2-misol: koridordagi lampa kuniga 20 daqiqa, ya’ni soatning uchdan biri yonadi. 0,052 × 0,33 × 30 = oyiga taxminan 0,5 kVt-soat tejash — bor, lekin yiliga bu lampaning o‘zi narxidan kam. Bu yerda almashtirish pul bilan emas, lampa kamroq kuyishi bilan o‘zini oqlaydi.
Qaysi xonalardan almashtirishni boshlash kerak
- Oshxona va mehmonxona — svet eng uzoq yonadi, almashtirish tezroq o‘zini qoplaydi.
- Ish xonasi yoki kompyuter oldi — xuddi shunday, kun davomida soatlar yig‘iladi.
- Hovli va kirish qismi, agar svet kechqurun uzoq yonsa — tejash sezilarli.
- Koridor, ombor, hammom — svet daqiqalarga yoqiladi, bu yerda shoshilish shart emas.
Lampalarni svet eng uzoq yonadigan joylardan almashtirish mantiqan to‘g‘ri, uydagi barcha lampalarni birdan sotib olish emas. Agar bu almashtirish ta’mir bilan birga bo‘lsa, byudjetni oldindan uy-joy byudjeti kalkulyatorida hisoblab ko‘rish mumkin.
Jadval: nimani, qanday va qaysi misolda hisoblaymiz
| Lampa qayerda | Kunlik yonish soati | Oylik tejash (bitta lampa) |
|---|---|---|
| Oshxona | 5 soat | ≈7,8 kVt-soat |
| Mehmonxona, kechqurun | 4 soat | ≈6,2 kVt-soat |
| Ish stoli | 3 soat | ≈4,7 kVt-soat |
| Koridor | 20 daqiqa | ≈0,5 kVt-soat |
| Hovli, kech-tun | 8 soat | ≈12,5 kVt-soat |
Hayotdan hikoyalar
Yunusobod tumanidagi uyda uy bekasi kvartiradagi barcha o‘n ikkita lampani bir kechada almashtirdi, darhol katta summa sarfladi va svet hisobi kutgancha kamaymaganidan xafa bo‘ldi. Ma’lum bo‘lishicha, lampalarning yarmi ombor va hojatxonada bo‘lgan, u yerda svet soniyalarga yoqiladi — u yerda tejaydigan narsa unchalik ko‘p emas.
Sergelidagi boshqa oilada faqat oshxona stoli ustidagi, har kechqurun uch-to‘rt soat yonadigan lampa almashtirildi. — Bitta lampa ko‘p narsani o‘zgartirmaydi, — derdi er. Bir yildan keyin hisoblab ko‘rishsa: tejash lampa narxini uch marta qopladi, va keyingisini almashtirishga qaror qilishdi.
Bozordagi kichik do‘kon bilan odatiy voqea: egasi savdo zalidagi, kuniga o‘n-o‘n ikki soat yonadigan lampalarni almashtirdi. Elektr hisobidagi farq birinchi oyning o‘zida sezildi — yonish soati ko‘p bo‘lgan joyda tejash eng tez ko‘rinadi.
Barcha lampalarni almashtirgingiz kelsa-yu, byudjet cheklangan bo‘lsa, nima qilish kerak
- Xonalar bo‘yicha lampalar ro‘yxatini kunlik taxminiy yonish soati bilan tuzing.
- Eng ko‘p «yonadiganidan» eng kam yoqiladiganigacha saralang.
- Eng ko‘p soat yonadigan uch-to‘rt lampadan boshlang — u yerda o‘zini tezroq qoplaydi.
- Birinchi oydagi hisob farqini hisoblang va hisob-kitob bilan solishtiring.
- Qolgan lampalarni eskisi kuygan sayin almashtiring — shoshilish shart emas.
Yoritishni uydagi texnikani yangilash bilan birga almashtiryapsiz-u, darhol pul yetishmasa — kalkulyatorda to‘lovni hisoblab, bo‘lib to‘lash bilan darhol sotib olishni solishtiring.
Ko‘p uchraydigan xatolar
- Qayerda uzoq yonishini hisoblamay, uydagi barcha lampalarni birdan sotib olish.
- Lampalarni faqat dona narxi bo‘yicha solishtirish, ishlash soati va xizmat muddatini unutish.
- Kamdan-kam ishlatiladigan xonalardagi ikki-uch lampani almashtirgandan keyin hisobning keskin tushishini kutish.
- Sifatni tekshirmaslik: sertifikatsiz arzon lampa xira yonishi va e’lon qilingandan tezroq kuyishi mumkin.
Yangi yoritish uchun elektr simlarini almashtiruvchi ustaga ustalar xizmatlari bo‘limi orqali murojaat qilish qulay, eski chiroqlarni sotayotgan yoki qo‘ldan yangisini olayotgan bo‘lsangiz — uy va texnika e’lonlarini ko‘ring.
Aytgancha, mayda tejash boshqa xarajatlarda ham ishlaydi: banklar nima uchun komissiya olishi va qanday tejash mumkinligi haqidagi maqolada ham xuddi shu prinsip — taxmin qilmay, hisoblash.
Qisqa javoblar
Bitta svetodiod lampa oyiga qancha tejaydi?
Yonish soatiga bog‘liq: kuniga 4–5 soat ishlaydigan lampa xuddi shunday yorug‘likdagi oddiy cho‘g‘ lampaga nisbatan oyiga taxminan 6–8 kVt-soat tejaydi.
Svetodiod lampa qancha muddatda o‘zini qoplaydi?
Svet har kuni soatlab yonadigan joyda — bir necha oyda. Daqiqalarga yoqiladigan joyda — o‘zini qoplash yillarga cho‘zilishi mumkin, almashtirish ma’nosi pulda emas, xizmat muddatida.
Uydagi barcha lampalarni birdan almashtirish kerakmi?
Yo‘q, svet eng uzoq yonadigan xonalardan — oshxona, mehmonxona, ish joyi — boshlash va qolganlarini asta-sekin almashtirish foydaliroq.
LED lampalar oddiysidan uzoqroq xizmat qiladimi degani rostmi?
Ha, bir xil ishlab chiqarish sifatida odatda sezilarli uzoqroq, bu esa yangi lampa sotib olish chastotasini ham, almashtirish tashvishini ham kamaytiradi.
Barcha lampalar uchun tejashni bitta formula bo‘yicha hisoblasa bo‘ladimi?
Ha: eski va yangi lampa quvvati orasidagi farq, yonish soatiga va tarifga ko‘paytirilsa, aynan shu xona uchun pul tejashini beradi.
Ombor yoki hojatxonadagi lampani svetodiodga almashtirish kerakmi?
Mumkin, lekin tejash ramziy — u yerda svet kuniga daqiqalarga yonadi, o‘zini qoplash pulda emas, lampa kamroq kuyishida.
Qisqacha
- Tejash shunday hisoblanadi: eski va yangi lampa quvvati farqi × yonish soati × tarif.
- Kuniga eng uzoq yonadigan lampalar tezroq o‘zini qoplaydi — almashtirishni ulardan boshlang.
- Ombor, hojatxona va koridordagi lampalarni eskisi kuygan sayin almashtirsa bo‘ladi, shoshilish shart emas.
- Farq birinchi haftada emas, ishlash soatlari yig‘ilgan oy-ikki oydagi hisobda ko‘rinadi.
- Sertifikatsiz arzon lampa yomonroq yonishi va muddatidan oldin kuyishi mumkin.
- O‘z raqamlaringizni o‘z tarifingiz bo‘yicha hisoblang — internetdagi umumiy foizlar sizning kvitansiyangizga to‘g‘ri kelmaydi.
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.
