Rustam Sergeli tumanidagi hovlisiga chiqib, qo‘shnisi bir yozda uyiga veranda qo‘shib qurganini ko‘rdi — xuddi hovlilar chegarasi bo‘ylab, tom karnizi endi Rustamning devoriga osilib turardi. Yangi tomdan tushayotgan yomg‘ir suvi to‘g‘ridan-to‘g‘ri ekinlarga oqardi. «Bu kelishilganmi» degan savolga qo‘shni yelkasini qisib qo‘ydi: «O‘z yerimda qurayapman-ku».
Qo‘shnining o‘zboshimchalik bilan qurgan qo‘shimcha binosi — deyarli har bir hovli tumani uchun tanish voqea: kimdir ruxsatsiz va hovli chegarasiga qaramasdan uyini kengaytiradi, noqulaylikni esa qo‘shnilar chekadi. Bunday holatda nima qilish mumkinligini ko‘rib chiqamiz.
O‘zboshimchalik bilan qurilgan bino nima hisoblanadi
O‘zboshimchalik bilan qurilgan qo‘shimcha bino — bu kerakli ruxsat va kelishuvlarsiz qurilgan bino, u qanchalik chiroyli qurilganidan qat’i nazar. Tekis tomli g‘ishtin veranda ham, agar unga hujjat va qurilish ruxsati bo‘lmasa, o‘zboshimchalik hisoblanadi.
Qo‘shni hovlisi chegarasiga yaqin qurish mumkinmi
Yo‘q, odatda binolar uchun qo‘shni hovli chegarasidan orqaga chekinish talab qilinadi — aniq masofa va qoidalarni yuristdan yoki mahalliy hokimiyatdan aniqlashtirgan ma’qul, ular bino turiga qarab farq qiladi. Agar qo‘shimcha bino to‘g‘ridan-to‘g‘ri devor bo‘ylab tursa, tomi esa begona yerga osilib tursa, bu shikoyat uchun to‘g‘ridan-to‘g‘ri asos.
Chilonzor massivida shunga o‘xshash voqea bo‘lgan: qo‘shni garajni shunday qurdiki, uning tomidan oqayotgan suv doim qo‘shni uyning poydevorini yuvib turardi. Bahs ikki yil davom etdi, mustaqil texnik ekspertiza buyurtma qilinguncha — u suhbatdagi asosiy dalilga aylandi.
Avval nima qilish kerak
- Qo‘shimcha binoni turli burchakdan suratga oling, sanani va imkon qadar chegaragacha masofani qayd eting.
- Qo‘shni bilan gaplashing — ba’zan bino nodonlik tufayli kelishilmagan bo‘ladi, yomon niyat bilan emas.
- Mahalliy hokimiyatdan bu binoga ruxsat berilganmi-yo‘qmi so‘rang.
- Javob bo‘lmasa yoki bino noqonuniy deb topilsa, yozma shikoyat bilan murojaat qiling — keyingi qadamlar bo‘yicha yuristdan maslahat oling.
- Aniq zarar — suv bosishi, devordagi yoriqlar — bo‘lsa, mustaqil ekspertiza buyurtma qiling, u ham suhbatda, ham rasmiy murojaatda kerak bo‘ladi.
Qo‘shni binosidan yetgan zararni qanday hisoblash
Formula shunday: zarar = shikastlangan joyni ta’mirlash narxi + sababni tasdiqlaydigan ekspertiza narxi. Masalan, begona tomdan oqqan suv poydevorni yuvib, ta’mir 8 000 000 so‘m, ekspertiza esa 1 200 000 so‘m tursa, umumiy zarar 9 200 000 so‘m bo‘ladi. Raqamlar shartli, shahringiz narxlariga qarab qo‘ying.
| Nimani hisoblaymiz | Qanday hisoblaymiz | Misol |
|---|---|---|
| Shikastlangan joyni ta’mirlash | qurilish brigadasidan smeta | 8 000 000 so‘m, raqam shartli |
| Mustaqil ekspertiza | ekspert tashkiloti narxi | 1 200 000 so‘m, raqam shartli |
| Umumiy zarar | ta’mir + ekspertiza | 8 000 000 + 1 200 000 = 9 200 000 so‘m |
Qo‘shni binoni to‘g‘rilashdan bosh tortsa nima bo‘ladi
Agar qo‘shni so‘rovlar va hokimiyat bilan yozishmalarga javob bermasa, masala sud orqali hal qilinadi — u yerda binoni buzish yoki ko‘chirish va zararni qoplash talablari ko‘riladi. Bu tez yo‘l emas, shuning uchun barcha hujjatlarni parallel tayyorlab boring: fotolar, hokimiyat javoblari, ekspertiza xulosasi.
Shunday qo‘shnichilik tufayli ko‘chib o‘tishni o‘ylayotgan bo‘lsangiz, boshqa tumanlardagi uy va hovli sotish e’lonlarini ko‘rib chiqing hamda narxlarni solishtirish uchun NARXTOP ko‘chmas mulk bo‘limiga kiring. Xarid byudjetini uy-joy kalkulyatorida hisoblab ko‘rish qulay.
O‘zingiz uy tanlayotgan bo‘lsangiz, nafaqat kvartirani, balki butun uyni tekshirishni unutmang — shu bilan birga qo‘shni hovlilarda nima bo‘layotganiga ham qarab qo‘ying.
Tez-tez uchraydigan xatolar
- Yillar davomida jim turib, qo‘shni o‘zi tuzatib qo‘yishini kutish.
- Oddiy suhbatni sinamasdan darhol hokimiyatga shikoyat qilish.
- Zararni yangi paytida foto va sana bilan qayd etmaslik.
- Qo‘shnining muddat va yozma tasdiqsiz og‘zaki va’dalariga ishonib qolish.
Qisqa javoblar
Qo‘shnining o‘zboshimchalik bilan qurgan binosi nima hisoblanadi?
Kerakli ruxsat va kelishuvlarsiz qurilgan har qanday bino, u qanchalik puxta qurilgan bo‘lishidan qat’i nazar.
Qo‘shni mening hovlim chegarasiga yaqin qurishi mumkinmi?
Odatda yo‘q, chegaradan orqaga chekinish talab qilinadi — aniq me’yorlarni yuristdan yoki mahalliy hokimiyatdan aniqlashtiring.
Qo‘shni binosi hovlimni suv bossa nima qilish kerak?
Zararni foto bilan qayd eting, mustaqil ekspertiza buyurtma qiling va qo‘shni hamda hokimiyatga oqim tizimini to‘g‘rilash talabi bilan murojaat qiling.
Qo‘shnining o‘zboshimchalik binosi haqida qayerga shikoyat qilish kerak?
Avval mahalliy hokimiyatga qurilish ruxsati haqida so‘rov bilan, javob bo‘lmasa — yozma shikoyat va zarur bo‘lsa sudga.
Qo‘shnining binosidan yetgan zararni undirish mumkinmi?
Ha, zarar ekspertiza bilan tasdiqlansa, uni undirish mumkin — qo‘shni o‘z ixtiyori bilan to‘lamasa, masala sud orqali hal qilinadi.
Qisqacha
- Ruxsatsiz qurilgan qo‘shimcha bino, qanchalik puxta bo‘lmasin, o‘zboshimchalik hisoblanadi.
- Hovli chegarasiga yaqin qurish odatda mumkin emas — orqaga chekinish kerak.
- Qo‘shni bilan suhbat va hokimiyatga so‘rov — birinchi va eng tez qadamlar.
- Suv bosishi yoki yoriqlardan zararni darhol qayd eting — foto va ekspertiza har qanday bahsda kerak bo‘ladi.
- Qo‘shni o‘z ixtiyori bilan masalani hal qilmasa, keyingi bosqich — sud.
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.
