Nigora haftaga aniq 500 000 so‘m ajratardi va deyarli har safar payshanbada erdan qarz olardi — «oyliqqacha uzoq emas». Pul kunlar bo‘yicha qayerga ketayotganini hisoblaganda: dushanba va seshanbada haftalik summaning deyarli yarmini sarflar, jumaga kelib qoldiqda yashab, uy yonidagi do‘kondan qimmatga qo‘shimcha olar ekan.
Haftalik oziq-ovqat byudjetiga qanday uloshish mumkin? Summani 7 kunga teng bo‘lmasdan, ikki katta xarid — hafta boshida va o‘rtasida — bo‘ling, kutilmagan holatlar uchun 10–15 % zaxira qoldiring. Shunda pul muddatidan oldin tugamaydi, mayda qo‘shimcha xaridlar esa butun zaxirani yemaydi.
Haftaga qancha ajratish kerak
«Hammaga» aniq summa yo‘q — u oiladagi odamlar soni va odatda nima sotib olishingizga bog‘liq. Ishonchli usul — oldingi cheklardan oylik xarajatni olib, 4,3 haftaga bo‘lish. Haftalarga taqsimlash noldan hisoblashdan osonroq. Pul haqida umuman — NARXTOP dagi pul boshqaruvi bo‘limida.
Qanday hisoblash
Formula: haftalik byudjet = oylik ovqat xarajati ÷ 4,3. Kutilmagan holat zaxirasi = haftalik byudjet × 0,1–0,15.
1-misol (raqamlar shartli, o‘zingizniki bilan almashtiring). Oilaning oylik xarajati — 3 870 000 so‘m. 3 870 000 ÷ 4,3 = 900 000 so‘m haftasiga. 10 % zaxira — 90 000 so‘m, asosiy xaridlarga 810 000 so‘m qoladi.
2-misol. Oylik xarajati 2 150 000 so‘m bo‘lgan er-xotin. 2 150 000 ÷ 4,3 = 500 000 so‘m haftasiga. Ikki marta borishda — hafta boshida 300 000 so‘m, o‘rtasida 200 000 so‘m.
| Nima hisoblanadi | Qanday | Misol |
|---|---|---|
| Oylik xarajat | O‘tgan oy cheklari summasi | 3 870 000 so‘m |
| Haftalik byudjet | Oylik xarajat ÷ 4,3 | 900 000 so‘m |
| Zaxira | Haftalik byudjet × 0,1 | 90 000 so‘m |
| Xaridga | Byudjet − zaxira | 810 000 so‘m |
Byudjetni kunlar bo‘yicha qanday taqsimlash
Summani 7 kunga teng bo‘lmang — bunday hisoblash noqulay va tez adashtiradi. Amaliyroqi — ikki marta borish: hafta boshida yormalar, go‘sht, sabzavotga katta xarid, o‘rtasida esa tugagan narsaga — non, sut mahsuloti, ko‘katga o‘rtacha xarid. Uy yonidagi do‘kondagi kundalik mayda xaridlar byudjetni odatda eng tez yeydi.
— Yana payshanbagacha qarz oldingmi? — Ha, ikkita patirga yetmadi, o‘n mingga chiqdi, — haftalik rejani mayda qo‘shimcha xaridlar sezilmasdan buzayotgani haqidagi odatiy suhbat.
Byudjet jumadan oldin tugasa, nima qilish kerak
Birinchi qadam — qarz olib xafa bo‘lish emas, pul aynan nimaga tugaganini ko‘rish: odatda bir-ikki toifaga, hammasiga emas. Agar shundan keyin ham byudjet muntazam yetmasa, demak summa kam belgilangan — uni yangi cheklar bo‘yicha qayta hisoblash kerak, ovqatlanishni kesish emas.
Mehmon va kutilmagan holatlar uchun zaxira
10–15 % zaxira — tejash haqida emas, kutilmagan mehmon yoki unutilgan xarid butun rejani buzmasligi haqida. Agar hafta davomida zaxira kerak bo‘lmasa, uni alohida chetga — masalan, omonatga qo‘yish mumkin, «pul qolgan ekan» deb sarflamang. Bir necha oyda sezilarli summa yig‘iladi.
Asosiy xaridlarda karta bilan to‘lasangiz, shartlarini ko‘ring — ba’zi keshbek kartalari aynan supermarketlarga qaytim beradi, zaxira o‘z-o‘zidan biroz tezroq o‘sadi.
Zaxiraga katta xarid
Agar haftalik byudjet tez buziladigan mahsulot sabab muntazam yetishmasa, buzilmaydigan narsani — yorma, yog‘, konserva — optom, qadoqqa nisbatan arzonroq olish yordam beradi. Buning uchun ba’zan muzlatgich kamerani bo‘lib to‘lashga sotib olishadi: bunday xariddagi ortiqcha to‘lovni qanday hisoblash haqida birinchi yirik xaridlar bo‘lib to‘lashda maqolasida yozgan edik. Import konserva va yog‘ dollar kursiga sezgir — katta xariddan oldin valyuta kursi sahifasida tekshiring.
Ko‘p uchraydigan xatolar
Summani 7 kunga teng bo‘lish, ikki-uch yirik xarid o‘rniga — reja birinchi tasodifiy xarajatdan buziladi. Zaxirani umuman qoldirmaslik — shunda har qanday mehmon yoki unutilgan xarid butun byudjetni buzadi. Byudjetni bir marta hisoblab, qayta ko‘rmaslik: narxlar va odatlar o‘zgaradi. Umumiy pul bilan shunga o‘xshash mantiq do‘stlar yoki qarindoshlar bilan umumiy kassa maqolasida ko‘rib chiqilgan — zaxira tamoyili o‘sha yerda ham bir xil.
Qisqa javoblar
Haftaga oziq-ovqatga qancha pul ajratish kerak?
Cheklar bo‘yicha oylik ovqat xarajatini oling va 4,3 ga bo‘ling — bu har bir oila uchun o‘ziga xos haftalik byudjet.
Haftalik byudjetni xaridlarga qanday bo‘lish kerak?
Ettita teng qismga emas, ikki marta borish bilan: hafta boshida katta, o‘rtasida tugagan narsaga o‘rtacha. Kundalik mayda xaridlar ko‘pincha byudjetni oshirib yuboradi.
Pul har hafta yetmasa, nima qilish kerak?
Agar bu bir marta emas, muntazam bo‘lsa — byudjet kam belgilangan. Uni yangi cheklar bo‘yicha qayta hisoblang, porsiyani kesmang.
Haftalik oziq-ovqat byudjetida zaxira kerakmi?
Ha, kutilmagan holatlar — mehmon, unutilgan xarid yoki narx oshishi — uchun 10–15 %. Zaxirasiz reja birinchi tasodifdan buziladi.
Qisqacha
- Haftalik byudjet oylik xarajatni 4,3 ga bo‘lib hisoblanadi, «ko‘z bilan» emas.
- Summani 7 teng kunga bo‘lish noqulay — ikki-uch marta xarid qulayroq.
- 10–15 % zaxirani oldindan qoldiring — mehmon va kutilmagan xaridlar uchun.
- Pul muntazam yetmasa — byudjet kam belgilangan, uni qayta hisoblash kerak, ovqatlanishni kesish emas.
- Ishlatilmagan zaxirani alohida chetga qo‘yish, mayda-chuyda sarflamasdan.
