Dilshod oyligini har oyning 15-sanasida oladi va birinchi hafta xarajatlarni deyarli kuzatmaydi — «pul hozirgina keldi, bo‘shashsa bo‘ladi» degandek. Oy oxiriga kelib bo‘sh pul deyarli qolmaydi, garchi ajratishni rejalashtirgan bo‘lsa ham. Agar oylik kelgan kunning o‘zida bir qismini kartada oy oxirigacha qoldirish o‘rniga darhol depozitga o‘tkazsangiz, yil davomida sezilarli farq to‘planadi — bu nafaqat intizom tufayli, balki shu vaqt ichida ishlaydigan foizlar tufayli ham.
Gap kamroq sarflashda emas — xarajat summasi xuddi shunday qolishi mumkin. Gap tartibda: oylikning birinchi kunidayoq ajratilgan qism butun oy davomida depozitda yotib foiz olib keladi, agar oy oxirida «qolganini» ajratsangiz, u yerda ko‘pincha nol chiqadi.
Nega ajratish payti umuman muhim
Depozitda yoki qoldiqqa foiz beruvchi kartada yotgan pul u yerda bo‘lgan har kuni uchun daromad keltiradi. Agar oylik qismini olingan kunning o‘zida ajratsangiz, u oyning barcha 30 kunida ishlaydi. Oy oxirigacha kutib «qolganini» ajratsangiz — xuddi shu pul deyarli bir oy foizsiz yotib qoladi, ko‘pincha esa umuman qolmaydi, chunki xarajatlar sezilmasdan kartadagi butun summaga cho‘ziladi.
Qanday hisoblash: sonlar bilan misol
Bir oy uchun formula: summa × ulushdagi stavka ÷ 12 — pul butun muddat depozitda yotgan bo‘lsa, oylik daromad shunday chiqadi. Agar pul darhol emas, oy davomida qismlab ajratilsa, real daromad pastroq bo‘ladi, chunki butun summa 30 kunning hammasida depozitda turmaydi. Sonlar shartli, misol uchun — o‘zingiznikini qo‘ying.
Dilshod oyiga 2 000 000 so‘m ajrata oladi. A varianti — oylik kelgan kunning o‘zida yiliga 22% stavkali depozitga o‘tkazadi. B varianti — xuddi shu 2 000 000 so‘m oy oxirigacha foizsiz oddiy kartada yotib, keyin depozitga ko‘chiriladi.
| Nimani hisoblaymiz | Qanday | Misol |
|---|---|---|
| Darhol ajratilsa, oylik daromad | 2 000 000 × 0,22 ÷ 12 | ≈ 36 667 so‘m |
| Oy oxirida ajratilsa, oylik daromad | butun oy depozitda 0 so‘m | 0 so‘m |
| Har oy darhol ajratilsa, yillik daromad | 36 667 × 12 (kapitalizatsiyasiz, soddalashtirib) | ≈ 440 000 so‘m |
Yildagi farq — bu kimdir olib qo‘yadigan foiz emas, balki oxirgi kun o‘rniga birinchi kunda ajratmasangiz, shunchaki qo‘lga kirmaydigan pul. Bir necha yil davomida yumaloq summada farq yanada sezilarli bo‘ladi, ayniqsa kapitalizatsiyali depozitda — bu amalda qanday ishlashini amalda murakkab foiz maqolasida o‘qing. O‘z sonlaringizni NARXTOP kalkulyatorida har safar qo‘lda hisoblamasdan tekshirib ko‘ring.
Darhol ajratishga nima xalaqit beradi
Asosiy sabab — reja bo‘yicha bormasa, ajratilgan pul oyga yetmay qolishidan qo‘rqish. Tanish holat: Dilshod bir marta oylikning yarmini darhol depozitga o‘tkazdi, bir haftadan keyin konditsioner buzildi — pulni depozitdan muddatidan oldin olishga va foizni yo‘qotishga to‘g‘ri keldi. Yechim umuman ajratmaslikda emas, kutilmagan holat uchun alohida kichik zaxira saqlashda, uni depozitga ketadigan qism bilan aralashtirmaslikda. Shunga o‘xshash tuzoq bir narsaga yig‘ib, boshqasiga sarflash maqolasida tasvirlangan.
Har safar qo‘lda tanlamaslik uchun tartibni qanday qurish
Ko‘p banklar oylik tushgan kunning o‘zida belgilangan summani depozit yoki jamg‘arma hisobiga avtomatik o‘tkazishni sozlashga imkon beradi — shunda qaror bir marta qabul qilinadi, har oy qaytadan emas. Qolgan qismini ajratilgan pul o‘sib borayotgan kartaga tegmasdan, alohida kartadan sarflash oqilona.
Tez-tez uchraydigan xatolar
- Oy oxirida «qolganini» ajratish — u yerda ko‘pincha rejalashtirilgandan kam, hatto nol chiqadi.
- Kutilmagan holat uchun zaxirasiz depozitga pul o‘tkazish, keyin uni muddatidan oldin olib foizni yo‘qotish.
- Oylik o‘sganda ajratma summasini qayta ko‘rib chiqmaslik — eski summadan foiz vaqt o‘tishi bilan kamroq sezilarli bo‘lib qoladi.
- Ajratilgan va kundalik pulni bitta kartada saqlash, ularni osongina aralashtirib yuborish.
Qisqa javoblar
Oylik qismini darhol, olingan kunning o‘zida depozitga o‘tkazish kerakmi
Ha, agar summa butun oy depozitda yotsa, oyning qolgan kunlarigina emas, u xuddi shu ajratilgan pulga oy oxirida qaraganda ko‘proq foiz keltiradi.
Ajratilgan pul muddatidan oldin kerak bo‘lsa nima bo‘ladi
Buning uchun kutilmagan holat uchun alohida kichik zaxira saqlash kerak, depozitga tegmasdan — aks holda bank foizni eng past stavka bo‘yicha qayta hisoblaydi.
Depozitga avtomatik o‘tkazishni sozlash mumkinmi
Ko‘p banklarda ha — belgilangan summa oylik tushgan kuni depozit yoki jamg‘arma hisobiga har oy qo‘lda amal qilmasdan o‘tadi.
Qaysi kunda ajratish daromadga qanchalik ta’sir qiladi
Bir oyda farq kichik, lekin bir necha yil davomida oy oxiri o‘rniga doim darhol ajratilsa, sezilarli summa to‘planadi.
Oyiga oylikning qanchasini ajratish oqilona
Yagona norma yo‘q — ko‘pchilik boshlang‘ich nuqta sifatida daromadning taxminan o‘ndan bir qismiga mo‘ljal oladi va o‘z xarajatiga moslaydi.
Qisqacha
- Oylikning qaysi kunida ajratish depozit stavkasi kabi daromadga ta’sir qiladi.
- Oylik kelgan kuni ajratilgan pul butun oy depozitda yotib, ko‘proq foiz keltiradi.
- Oy oxiridagi «qoldiq» ko‘pincha rejalashtirilgandan kam, hatto nol chiqadi.
- Kutilmagan holat uchun alohida kichik zaxira depozitni muddatidan oldin ochishdan saqlaydi.
- Oylik kunidagi avtomatik o‘tkazish har oy qayta qaror qabul qilish zaruratini olib tashlaydi.
- Muntazam ajratmalar uchun depozit shartlarini NARXTOP’da solishtiring.
