Chimgan yoki Brichmullada ijaraga uy — tog‘larda dam olib, kechasi qancha pul so‘rashini bir marta bo‘lsa ham hisoblagan har bir kishida paydo bo‘ladigan savol. Oddiy tuyuladi: yer uchastka olding, uy qurding, ijaraga berding — pul o‘zi kela boshlaydi. Aslida qaytish muddati forumlarda hech kim hisoblamaydigan o‘nlab mayda narsalarga bog‘liq.
Tanish voqea: bir oila Brichmulla yaqinida uchastka oldi, chunki narx arzon, manzara esa ajoyib tuyuldi. Uyni ikki yozda qurishdi, yo‘l, qishda qo‘riqlash va oraliq mavsumdagi bo‘shlik xarajatlarini hisoblashganda esa qaytish muddati dastlab o‘ylangandan ancha uzoqqa surildi.
Tog‘da uy sotib olish yoki qurish qancha turadi
Chimgan zonasida uchastka va uy narxi trassaga, elektrga va suvga yaqinlikka qarab bir necha marta farq qiladi. Tayyor uy uchastkadan qimmatroq, lekin qurilishga ketadigan ikki mavsumni yo‘qotmaydi, o‘sha vaqtda pul daromadsiz yotmaydi. Narxlarning haqiqiy tarqalishini, o‘rtacha ko‘rsatkich emas, tog‘ qishloqlaridagi uylar bo‘yicha amaldagi e’lonlar ko‘rsatadi.
Noldan qurilishni bosqichlarga bo‘lib solishtirish to‘g‘ri: fundament, qutisi, kommunikatsiyalar, pardoz. Tartib va xarajat ulushlari haqida alohida material bor — uy qurish qancha turadi: bosqichlar bo‘yicha smeta. Tog‘ uchastkasi uchun bu smetaga yo‘l va agar uchastka yangi bo‘lsa, elektr tortish qo‘shiladi.
Ijaraga beriladigan uyning qaytish muddatini qanday hisoblash kerak
Formula oddiy: yillardagi qaytish muddati — bu jihozlangan uy narxini ijaradan olinadigan sof yillik daromadga bo‘lish. Sof daromad — mavsum daromadidan qo‘riqlash, tozalash, ta’mir va mehmonsiz bo‘sh turgan kunlar xarajatini ayirgani.
Shartli raqamlar bilan misol (raqamlar shartli, o‘zingiznikini qo‘ying): jihozlangan uy 400 000 000 so‘mga tushdi. Issiq mavsumda, may-sentyabrda, uni 150 imkoniyatdan 70 kecha, kechasiga 800 000 so‘mdan ijaraga berishadi. Daromad: 70 × 800 000 = 56 000 000 so‘m. Undan qo‘riqlash, tozalash va mayda ta’mirni ayiramiz — shartli 12 000 000 so‘m mavsumga. Sof daromad — yiliga 44 000 000 so‘m. Qaytish muddati: 400 000 000 ÷ 44 000 000 ≈ 9 yil.
Ikkinchi misol: agar faqat yozda emas, qishda ham chang‘ichilarga ijaraga berilsa, yana 20 kecha, kechasiga 900 000 so‘mdan qo‘shiladi — bu 18 000 000 so‘m daromad, undan isitishni hisobga olib sofi taxminan 14 000 000 so‘m qoladi. Shunda qaytish muddati taxminan 7 yilgacha qisqaradi. Ikki yillik farq — to‘qqiz oy bo‘sh turadigan uy bilan deyarli yil bo‘yi ishlaydigan uy o‘rtasidagi farq.
Daromadni nima yeb qo‘yadi, boshida nimalar unutiladi
Birinchisi — mehmonlar orasidagi bo‘shliq. Tog‘dagi uy ketma-ket to‘lmaydi: kirish orasida bir-ikki kun tozalash va mayda ta’mirga ketadi, bu kunlar daromadli hisoblanmaydi, kommunal va qo‘riqlash esa baribir yozilaveradi.
Ikkinchisi — talab mavsumiyligi. Oraliq mavsumda, bahor va kech kuzda, talab deyarli nolga tushadi: yo‘l yuvilib ketgan, ob-havo yoqmaydi, xohlovchi kam. Shunda ham uyni qisman bo‘lsa-da isitish kerak, quvurlar muzlab qolmasin, va qish davomida talon-toroj bo‘lmasin deb qo‘riqlash kerak.
Uchinchisi — jihozlar odatdagi kvartiradagidan tezroq eskiradi: tog‘ namligi, harorat farqi, dam olayotgan bolalar. Doimiy ijarada qaysi ta’mir va mebel o‘zini oqlashi, qaysi oqlamasligi haqida ijarada qaysi ta’mir o‘zini oqlaydi maqolasida yozilgan.
O‘zi ijaraga berish yoki boshqaruvchi orqali
O‘zi ijaraga berish arzon, lekin vaqt talab qiladi: mehmonlarni kutib olish, xabarlarga javob berish, kechasi biror narsa buzilganda maishiy masalalarni hal qilish. Boshqaruvchi daromaddan ulush oladi, odatda sezilarli foiz, lekin egasini kundalik ishdan ozod qiladi va agar e’lonni ilg‘orlashni bilsa, to‘lishni yuqoriroq ushlab turadi.
— Mehmon pastdagi qo‘shnilarni suv bosdirsa-chi? — deb so‘raydi bo‘lajak egasi allaqachon ijaraga berayotgan tanishidan. — O‘shanda o‘z hisobingdan ta’mirlaysan va buni kelajakka yozib qo‘yasan, — deb javob beradi u. — Shartnoma hatto do‘stlar bilan ham kerak, bo‘lmasa aybdorni topolmaysan. Aniq shartlar bilan uyni ijara e’lonini joylashtirish bo‘limi orqali joylashtirish mumkin.
Hisob jadvali: har bir raqam qayerdan olinadi
| Nimani hisoblaymiz | Qanday hisoblaymiz | Misol |
|---|---|---|
| Mavsum daromadi | Ijaraga berilgan kechalar soni × kechasi narxi | 70 × 800 000 = 56 000 000 so‘m |
| Mavsum xarajati | Qo‘riqlash + tozalash + mayda ta’mir | ≈ 12 000 000 so‘m |
| Sof daromad | Daromaddan xarajatni ayirish | 44 000 000 so‘m |
| Qaytish muddati | Uy narxi ÷ yillik sof daromad | 400 000 000 ÷ 44 000 000 ≈ 9 yil |
Ijaraga uy sotib olishda tez-tez uchraydigan xatolar
- Faqat yuqori mavsum daromadini hisoblab, bahor va kuzdagi bo‘shlikni unutish.
- Egalar shaharda yashaydigan qishda uyni qo‘riqlash xarajatini hisobga olmaslik.
- Arzon bo‘lgani uchun normal yo‘lsiz uchastka olish, keyin kirish yo‘li yuzasidan mehmonlarni yo‘qotish.
- Sotib olishdan oldin uyning butunini emas, faqat fasadi va oynadan ko‘rinishni tekshirish.
Qisqa javoblar
Chimgan yoki Brichmulladagi ijaraga uy o‘zini oqlaydimi?
Oqlaydi, lekin halol hisobda bo‘shliq va mavsumiylikni hisobga olganda odatda yetti-to‘qqiz yildan tezroq emas. Bu shahardagi kvartiraga qaraganda uzoqroq, lekin tog‘dagi uchastkaga kirish narxi ko‘pincha pastroq.
Tog‘dagi uy yiliga necha kecha haqiqatan ijaraga beriladi?
Faol ijara va qishki mavsumsiz — odatda 300 dan ortiq imkoniyatdan yiliga 60–90 kecha. Qishki yo‘nalish bilan raqam yuqoriroq, lekin isitish va qorda o‘tadigan yo‘l talab qiladi.
Uyni o‘zi qurish foydaliroqmi yoki tayyorini olish?
Tayyor uy darhol daromad keltira boshlaydi, qurilish esa bir-ikki mavsumni daromadsiz yeydi. Ikkala variantni ham faqat sotiq narxi bo‘yicha emas, to‘liq smeta bo‘yicha hisoblash kerak.
Agar egasi o‘zi ijaraga bermasa, boshqaruvchi kerakmi?
Kerak, agar egasi yaqinda yashamasa va joylashtirish hamda mayda buzilishlarga tez kela olmasa. Boshqaruvchi ulushi daromadning bir qismini yeydi, lekin odatda yuqoriroq to‘lish hisobiga o‘zini oqlaydi.
Tog‘da ijaraga uy sotib olishdan oldin nimani tekshirish kerak?
Har qanday ob-havoda o‘tadigan yo‘lni, uzluksiz elektrni, yil bo‘yi suvni va faqat qurilishga emas, butun uchastkaga hujjatlarni. Aloqa va internet kabi mayda narsalar ham muhim — ularsiz mehmonlar noroziy ketadi.
Qisqacha
- Tog‘dagi ijaraga uyning qaytish muddati halol hisobda odatda yetti-to‘qqiz yilni tashkil qiladi.
- Daromaddagi asosiy yo‘qotish — mehmonlar orasidagi bo‘shliq va bahor-kuz mavsumiyligi.
- Ikkinchi mavsum, masalan qishki, qaytish muddatini sezilarli tezlashtiradi, lekin isitish talab qiladi.
- Tayyor uy va uchastkani bitta sotiq narxi bo‘yicha emas, to‘liq smeta bo‘yicha solishtiring.
- Sotib olishdan oldin bozordagi gaplarga emas, uy-joy kalkulyatorida oldindan o‘z variantingizni hisoblang.
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.
